Việc hình thành những khu thành thị mới hẳn nhiên mang lại diện mạo mới cho thành thị, nhưng dường như cũng đem đến nhiều vấn đề nan giải cho chính quyền. Có thể nhìn thấy, có thể chỉ ra nhưng tìm lời giải lại không dễ.
Năm 1960, Hà Nội khởi công xây dựng khu tập thể Kim Liên. Đây là lần đầu tiên nhà ở được bố trí theo hình thức tiểu khu, có cả hệ thống nhà trẻ, mẫu giáo, trường, sân vận động, cửa hàng bách hóa, hệ thống cấp nước, xử lý nước thải. Ngày nay, tập thể Kim Liên, dù không còn nguyên trạng, nhà ở xuống cấp nhiều, nhưng vẫn có thể thấy được sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng từng lớp của một khu nhà ở quy mô lớn.
Sau Kim Liên, Hà Nội đấu khai triển nhiều khu nhà ở cao tầng khác, trong đó tập thể Nguyễn Công Trứ, Văn Chương cũng được xây dựng khá hoàn chỉnh, đồng bộ với trường mẫu giáo, nhà trẻ, cửa hàng bách hóa. Giữa các khối nhà là vườn hoa, cây xanh, sân chơi, điểm thu rác với hạ tầng cấp, thoát nước hoàn chỉnh. Những khu tập thể lắp ghép sau này như Giảng Võ, Thành Công… dù đến nay có thể lỗi thời về kiến trúc, tiện nghi; xuống cấp do thời kì, do thiếu sự quản lý nhưng khó có thể chê trách về quy hoạch, đặc biệt thiếu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng tầng lớp như các khu thành thị mới hiện tại.
Từ những năm 2004-2005 đến nay, Hà Nội đã có hàng chục khu tỉnh thành mới, khu nhà ở được xây dựng, đưa vào sử dụng. Không chỉ quy mô 5-7ha mà đã lên tới hàng trăm héc ta, với hàng ngàn căn hộ, đáp ứng chỗ ở cho hàng vạn người.
Ở mặt nào đó, các khu đô thị mới là sự phát triển tất yếu của một thị thành văn minh, nhưng cũng là sự tự hào, là dung mạo mới của một tỉnh thành đang vươn lên mạnh mẽ; nó xóa đi những quan niệm không mấy đẹp về "nhà tập thể cao tầng" và xây dựng một kiểu sinh hoạt cộng đồng đương đại, ăn nhập với tỉnh thành "đất chật, người đông".
Tuy nhiên, song hành với nó lại là những vấn đề nan giải đối với chính quyền. Đã đành, mọi so sánh đều khập khiễng, nhưng đúng là kinh tế thị trường buộc người ta phải tâm tính chuyện thiệt hơn.
Khu đô thị mới lớn về diện tích, hiện đại về quy mô nhưng vẫn thiếu trường học, vườn trẻ, mẫu giáo, thiếu sân vận động, thiếu trung tâm thương mại… Chủ đầu tư (không còn việc quốc gia bỏ tiền ra xây dựng nữa) là những doanh nghiệp thường chỉ tập trung làm nhà ở để bán, còn dài hay công trình hạ tầng xã hội để làm sau vì không sinh lời như nhà ở. Hay nếu có đầu tư dài thì cũng là trường tư hay trường quốc tế hoành tráng, mang thuộc tính kinh doanh, với mức học phí chỉ dành cho nhà giàu.
Luật tấm, quy hoạch phải có công trình hạ tầng xã hội, nhưng khi khai triển những miếng đất "ngon" đều dành cho vi la, nhà liền kề, chung cư cao cấp; còn dài, vườn trẻ là miếng khó phóng thích mặt bằng, thậm chí chưa sao giờ mới giải phóng được mặt bằng.
Tình trạng chung ở nhiều khu tỉnh thành mới, kể cả khu thành thị được công nhận "gương mẫu" là điều chỉnh quy hoạch vô bán nhà chung cư kim văn kim lũ tội vạ, đất cây xanh, trường khi quy hoạch được điều chỉnh sang công trình hỗn hợp, nhà ở. Đáng nói hơn là người ta điều chỉnh một cách lặng lẽ, đến khi thấy đất cây xanh mọc lên nhà ở cao tầng, người dân khiếu nại, mới vỡ ra quy hoạch thay đổi từ bao giờ rồi.
Năm nào HĐND thành thị cũng tổ chức các đoàn giám sát. Lần nào cũng được nghe báo cáo nơi này thiếu dài, nơi kia thiếu dài; trẻ em phải đi học trường công xa cả chục cây số… Kỳ họp nào, đại biểu HĐND thành thị cũng chất vấn, kiến nghị… nhưng nghe đâu giải quyết vấn đề lại quá khó. Chính quyền cũng đau đầu với tình trạng thiếu hạ tầng xã hội trong các khu đô thị mới, bởi hệ lụy kéo theo của nó rất lớn.
Không chỉ con, em không có nơi học, phải đi học xa mà còn là quá tải, ùn tắc giao thông. Các thị thành mới trở thành những thành phố "chết" khi hàng ngày dòng người từ các khu tỉnh thành mới vẫn phải ùn ùn vào trọng điểm nội đô sinh hoạt, học tập, làm việc. Còn khu thành phố thuần tuý chỉ là nơi nghỉ vào buổi tối.
Hà Nội đang tổng rà các dự án khu thị thành mới, đợt rà này không chỉ rà lại việc quy hoạch, tiến độ triển khai, việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại khu đô thị mà còn tấm chủ đầu tư lập quy chế quản lý đầu tư theo quy hoạch. Thành phố Hà Nội cũng yêu cầu các khu tỉnh thành mới phải có đủ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, từng lớp mới được phép bàn giao nhà ở. Hà Nội tiếp chuyện hình thành nhiều khu tỉnh thành mới như là một phần tất yếu của tỉnh thành hóa, của sự phát triển, nên không thể để những thị thành mới thành thành thị "chết" vì thiếu hạ tầng tầng lớp.
Tuyên bố bổn phận: Bài viết được lấy nguyên văn từ nguồn tin nêu trên. Mọi thắc mắc về nội dung bài viết xin can dự trực tiếp với tác giả. Chúng tôi sẽ sửa, hoặc xóa bài viết nếu nhận được đề nghị từ phía tác giả hoặc nếu bài gốc được sửa, hoặc xóa, nhưng vẫn đảm bảo nội dung được lấy nguyên văn từ bản gốc.
